HABERMAX. İnsanlar yalnızca konuşmak için değil, birbirlerine ait olduklarını hissetmek için de kelimeler üretir. Dost sohbetlerinde, oyun masalarında, aile ortamlarında ve ortak hobilerde ortaya çıkan özel sözcükler, zamanla küçük toplulukların ortak hafızasına dönüşür.

Konuk Gazeteci ve Yazar Etem Sevik yazdı:

Sözlüklerde yer almayan, dışarıdan bakanların anlam veremediği bu ifadeler; aslında dostlukların, yaşanmışlıkların ve insan yaratıcılığının sessiz izlerini taşır. Çünkü bazen tek bir kelime, yalnızca onu bilen insanların anlayabileceği koca bir dünyanın kapısını açar.

ETEM SEVİK’TEN ÇARPICI KÖŞE YAZISI: HER GRUBUN KENDİ DİLİ, HER KELİMENİN BİR HİKÂYESİ VAR!

Konuk Gazeteci ve Yazar Etem Sevik yazdı

İnsanların bir araya geldiklerinde oluşturdukları kendilerine özgü kelimeler, deyimler ve ifadeler, günlük yaşamın çoğu zaman fark edilmeyen ancak üzerinde düşünülmeye değer kültürel zenginlikleri arasında yer alıyor. Dost sohbetlerinde, aile ortamlarında, oyun masalarında ve ortak hobiler etrafında gelişen bu özel dil, zamanla insanların birbirleriyle kurduğu bağın önemli bir parçasına dönüşüyor.

Etem Sevik, kaleme aldığı yazısında insanların kendi aralarında oluşturdukları bu küçük dillerin nasıl ortaya çıktığını, nasıl yayıldığını ve toplumsal hafızada nasıl yer edindiğini ele alıyor. Sevik, sözlüklerde bulunmayan ancak belirli topluluklar için büyük anlam taşıyan kelimelerin arkasındaki insan hikâyelerine dikkat çekiyor.

HER ARKADAŞ GRUBUNUN KENDİNE AİT BİR SÖZLÜĞÜ VAR

Arkadaş gruplarında zamanla ortaya çıkan lakaplar, esprili ifadeler ve özel sözcükler, çoğu zaman yaşanmış bir olayın izlerini taşıyor. Bir kişinin sürekli yaptığı bir davranış, söylediği bir söz veya yaşadığı komik bir olay, yeni bir kelimenin doğmasına neden olabiliyor.

Başlangıçta yalnızca şaka amacıyla kullanılan bu ifadeler, tekrarlandıkça grubun ortak diline dönüşüyor. Hatta bazen kişinin gerçek isminden daha fazla kullanılan bir lakap hâline gelebiliyor.

Dışarıdan bakan birinin anlam veremediği bu kelimeler, onları kullanan insanlar için ortak bir geçmişin ve dostluğun sembolü oluyor.

OYUNLAR VE HOBİLER KENDİ DİLLERİNİ YARATIYOR

Tavla, iskambil, satranç, balıkçılık, bahçıvanlık veya spor gibi ortak ilgi alanları da kendilerine özgü kelimelerin ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor.

Bir oyun sırasında yapılan hataya, beklenmedik bir hamleye ya da sürekli tekrarlanan bir davranışa özel isimler verilebiliyor. İlginç olan ise aynı oyunu oynayan farklı grupların aynı durum için birbirinden tamamen farklı ifadeler kullanabilmesi.

Çünkü dili oluşturan yalnızca yapılan iş veya oynanan oyun değil; insanların hayal gücü, gözlemleri ve birlikte yaşadıkları deneyimlerdir.

BİR KELİME BAZEN KOCAMAN BİR ANLAMI TAŞIYOR

Sevik'in yazısında dikkat çektiği önemli noktalardan biri de tekrarın gücü. İlk söylendiğinde herkesi güldüren bir ifade, zamanla grubun vazgeçilmez alışkanlığına dönüşebiliyor.

Bazen cümlenin tamamını söylemeye bile gerek kalmıyor. Tek bir kelime, geçmişte yaşanan bir olayı hatırlatmaya yetiyor. Çünkü o sözcük artık yalnızca bir ifade değil, ortak bir anının anahtarı oluyor.

Birkaç heceden oluşan anlamsız gibi görünen bir söz bile yıllarca kullanılabiliyor. O ifadeyi bilmeyenler için hiçbir anlam taşımayan kelime, onu kullananlar için dostluğun ve ortak geçmişin özel bir işareti hâline geliyor.

DİLİN EN DOĞAL VE YARATICI HÂLİ

İnsanların kelime üretmesi için dilbilimci olmalarına gerek yok. Gözlemlemek, eğlenmek, iletişim kurmak ve birlikte vakit geçirmek, yeni ifadelerin doğması için yeterli olabiliyor.

Her aile, arkadaş grubu, iş çevresi ve hobi topluluğu zamanla kendisine ait küçük bir sözlük oluşturuyor. Bu sözlüğün yazarı belli değil, yayınevi yok ve önceden belirlenmiş kuralları bulunmuyor. Bir kişi bir kelime ortaya atıyor, diğeri ona yeni bir anlam yüklüyor, bir başkası ise ifadeyi geliştirerek ortak kullanıma kazandırıyor.

Böylece dil, insanların ortak katkısıyla sürekli gelişen canlı bir yapıya dönüşüyor.

TOPLULUKLAR DAĞILINCA KELİMELER DE UNUTULUYOR

Bu özel ifadelerin önemli bir bölümü yazıya geçirilmediği için zamanla unutulup gidiyor. Arkadaşlıklar sona erdiğinde, insanlar farklı yerlere taşındığında veya yıllarca süren alışkanlıklar ortadan kalktığında o kelimeler de hafızalardan silinebiliyor.

Oysa her biri küçük bir kültürün, ortak bir yaşanmışlığın ve insan yaratıcılığının izini taşıyor.

Etem Sevik, yazısıyla dilin yalnızca sözlüklerde aranamayacağını hatırlatıyor. Çünkü sözlükler kelimelerin anlamlarını kaydederken insanlar o kelimelere kendi yaşanmışlıklarını, duygularını ve anılarını yüklüyor.

SONUÇ: İNSANLAR SADECE KONUŞMAK İÇİN DEĞİL, BİRBİRLERİNE AİT OLDUKLARINI HİSSETMEK İÇİN DE KELİMELER ÜRETİYOR.

Bazen herkesin anlamadığı tek bir sözcük, onu bilen birkaç insan için koca bir dünyanın kapısını açabiliyor.

ETEM SEVİK Konuk Gazeteci ve Yazar