HABERMAX. Küresel İklim ve Sağlık İttifakı öncülüğünde sağlık ve iklim kuruluşları, COP31’e katılan ülkelere insan sağlığını koruyan kararlar alma çağrısı yaptı. Türkiye’den kuruluşların da destek verdiği ortak metinde fosil yakıtlardan adil geçiş, iklim finansmanında hibe desteği, kirletici sektörlerin karar süreçlerindeki etkisinin önlenmesi ve sağlık uzmanlarının müzakerelerde yer alması istendi.
ANTALYA – Küresel İklim ve Sağlık İttifakı (Global Climate and Health Alliance – GCHA) öncülüğündeki sağlık ve iklim kuruluşları, COP31 kapsamında tüm ülkelere insan sağlığını merkeze alan iklim politikaları oluşturma çağrısında bulundu.
Türkiye’den iklim ve sağlık kuruluşlarının da imza attığı ortak metinde; emisyon azaltımı, iklim değişikliğine uyum, adil geçiş, kayıp ve zarar ile finansman politikalarının tamamında insan sağlığının gözetilmesi gerektiği vurgulandı.
Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP) da çağrıya destek vererek, iklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekti.
COP31’İN İLK GÜNÜNDE SAĞLIK VURGUSU
COP31’in ilk gününde Gıda, Tarım ve Sağlık teması öne çıktı. Temiz Hava Hakkı Platformu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum’un, sağlığın iklim kararlarının toplumsal faydasını belirlemede temel bir ölçüt olarak görülmesi gerektiğine yönelik açıklamalarını olumlu değerlendirdi.
COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen’ın da iklim alanındaki her gecikmenin insan sağlığını etkilediğine dikkat çekmesi önemli bulundu.
Bununla birlikte platform, iklim krizi ve hava kirliliğinin temel kaynakları arasında yer alan fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunun bu açıklamalarda yeterince öne çıkarılmadığını belirtti.
THHP: TÜRKİYE SAĞLIĞI MERKEZE ALAN DÖNÜŞÜME ÖNCÜLÜK ETMELİ
Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü Deniz Gümüşel, ortak çağrının Türkiye açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Küresel sağlık ve iklim camiası, COP31'de alınacak her kararın insan sağlığını koruyup korumadığına göre değerlendirilmesini istiyor. Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapması, iklim eyleminde sağlığı koruma sorumluluğunu da beraberinde getiriyor. Türkiye, iklim krizinin etkileri karşısında en kırılgan grupların ihtiyaçlarının karar süreçlerine yansıtılmasına öncülük etmeli.”
Gümüşel, ortak tavsiye metninin dört temel talep etrafında şekillendiğini belirtti. Bu talepler; fosil yakıtlardan adil şekilde uzaklaşılması, iklim krizinin maliyetinin borç yerine hibelerle karşılanması, kirletici sektörlerin karar masasında etkili olmaması ve sağlık ile bilim uzmanlarının müzakerelerde daha fazla yer alması olarak sıralandı.
ADİL GEÇİŞ MEKANİZMASINDA SAĞLIK DA YER ALMALI
Ortak çağrıda, kömür, petrol ve doğal gazın hem iklim krizinin hem de hava kirliliğinin başlıca kaynakları olduğu vurgulandı.
Fosil yakıt kullanımının yol açtığı hava kirliliğinin dünya genelinde milyonlarca erken ölümle ilişkilendirildiğine dikkat çekilen metinde, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik bağlayıcı bir planın bulunmamasının önemli bir eksiklik olduğu ifade edildi.
Sağlık ve iklim kuruluşları, fosil yakıtlardan adil ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşılması sürecinde yenilenebilir enerjiye dayalı elektrifikasyona öncelik verilmesini talep ediyor.
COP30’da geliştirilmesine karar verilen ve COP31’de işleyişi ele alınacak Adil Geçiş Mekanizması’nın sağlık boyutunu da kapsaması gerektiği belirtiliyor. Ayrıca güneş panelleri, rüzgâr türbinleri ve bataryalar için gerekli minerallerin çıkarılması sırasında madencilik faaliyetlerinin yol açabileceği sağlık zararlarının önlenmesi isteniyor.
İKLİM KRİZİNDEN ETKİLENEN ÜLKELERE BORÇ DEĞİL HİBE
Çağrının önemli başlıklarından biri de iklim finansmanı oldu. İklim krizine katkısı sınırlı olan gelişmekteki ülkeler, az gelişmiş ülkeler ve küçük ada devletlerinin sıcak hava dalgaları, seller ve sağlık krizleri karşısında ağır maliyetlerle karşılaştığına dikkat çekildi.
Bu ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamak için yüksek faizli borçlanmak zorunda kalmasının yoksulluğu ve sağlık sorunlarını derinleştirebildiği ifade edildi.
Ortak metinde, uyum finansmanının 2035 yılından çok önce yıllık en az 120 milyar dolara çıkarılması talep edildi. Kamu kaynaklı ve uygun koşullarda sağlanan finansmanın artırılması, kayıp ve zarar kapsamında ise hibe temelli desteğin güçlendirilmesi istendi.
Sağlanacak kaynakların sağlık, tarım, su ve altyapı başta olmak üzere insanların yaşamını ve sağlığını koruyan alanlarda değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
KİRLETİCİ ENDÜSTRİLERİN KARAR SÜREÇLERİNDEKİ ETKİSİ SINIRLANDIRILMALI
Sağlık ve iklim kuruluşları, kirletici endüstrilerin iklim müzakereleri üzerindeki etkisinin önlenmesini de talep ediyor.
Bu kapsamda COP başkanlıklarının, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sözleşmesi Sekretaryası'nın ve ülkelerin; heyetler, sponsorluklar ve danışmanlık ilişkileri üzerinden kirletici sektörlerle kurulan bağlantıları açıklaması gerektiği belirtiliyor.
Ortak çağrıda, olası çıkar çatışmalarının önlenmesi ve iklim kararlarının kamu yararı doğrultusunda alınmasını sağlayacak önlemlerin hayata geçirilmesi isteniyor.
SAĞLIK UZMANLARI VE BİLİM İNSANLARI MÜZAKERELERDE YER ALMALI
İklim kararlarının çoğunlukla enerji, dışişleri ve maliye alanlarında çalışan kurumlar tarafından şekillendirildiğine dikkat çekilen açıklamada, sağlık uzmanlarının, kadınların ve yerel toplulukların müzakere süreçlerinde yeterince temsil edilmediği ifade edildi.
Kuruluşlar, sağlık uzmanlarının hem uluslararası müzakerelerde hem de oluşturulacak yeni mekanizmalarda yer almasını istiyor.
Kararların bilimsel verilere dayanması, özellikle Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) çalışmalarının dikkate alınması gerektiği belirtiliyor. İklim ve tarım politikalarında yerli halkların ve yerel toplulukların geleneksel bilgi birikiminin de değerlendirilmesi çağrısı yapılıyor.
Ayrıca Paris Anlaşması hedeflerinin ilerlemesini değerlendiren İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi'nde; emisyon azaltımından iklim uyumuna, kayıp ve zarardan finansmana kadar bütün başlıklarda sağlık etkilerinin ele alınması talep ediliyor.
Toplumsal cinsiyet, cinsel sağlık, üreme sağlığı ve hakları ile beslenmenin de iklim müzakerelerinde dikkate alınması gerektiği vurgulanıyor.
DOÇ. DR. MELİKE YAVUZ: HER İKLİM KARARININ SAĞLIK ÜZERİNDE ETKİSİ VAR
THHP Yürütme Kurulu Üyesi ve halk sağlığı uzmanı Doç. Dr. Melike Yavuz da iklim politikalarının toplum sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti.
Yavuz, iklim kararlarının insan sağlığı üzerindeki etkilerinin önceden değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek şu açıklamayı yaptı:
“İklim politikalarında yapılan her tercih, toplum sağlığı açısından da sonuçlar doğuruyor. Sağlığı iklim kararlarının odağına koymak, alınacak kararların insan sağlığını nasıl etkileyeceğini önceden değerlendirmek demek. Enerjiden ulaşıma, tarımdan kentleşmeye kadar her alanda, sağlık risklerini azaltan ve toplum sağlığını iyileştiren seçeneklere öncelik verilmesini öneriyoruz. Sağlık uzmanlarının müzakerelere katılması, bu etkilerin görünür olmasına ve kararların bilimsel bilgiye dayanmasına katkı sağlayacaktır.”
COP31’DE SAĞLIK ODAKLI İKLİM POLİTİKASI BEKLENTİSİ
Küresel İklim ve Sağlık İttifakı öncülüğünde hazırlanan ortak çağrı, iklim krizine karşı alınacak önlemlerin yalnızca çevresel ve ekonomik hedeflerle sınırlı kalmaması gerektiğini ortaya koyuyor.
Sağlık kuruluşları, emisyonların azaltılmasından finansman politikalarına kadar bütün kararların insan sağlığı üzerindeki etkilerinin dikkate alınmasını istiyor. Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yaptığı süreçte, sağlığı merkeze alan iklim politikalarının müzakerelerde ne ölçüde karşılık bulacağı ise yakından takip edilecek.
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.