Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uyarı: Atipik Depresyon Sessiz ve Sinsi İlerleyebilir

HABERMAX. Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, atipik depresyonun klasik depresyondan farklı belirtiler gösterdiğini belirterek erken müdahalenin önemine dikkat çekti. Uzmanlara göre atipik depresyonda en belirgin fark, duygudurumun çevresel olaylara karşı tepkisel olması.

Atipik Depresyon Nedir? Klasik Depresyondan Farkı Ne?

Dr. Hüseyin, atipik depresyonun depresyonun özgün belirtilerle seyreden bir alt tipi olduğunu ifade ederek, klasik (majör) depresyondan en önemli farkın “duygudurumun çevresel olaylara tepkisel olması” olduğunu söyledi.

Kişi iç dünyasında yoğun bir çökkünlük yaşarken dışarıdan zaman zaman enerjik ve iyi görünebilir. Olumlu bir gelişme karşısında kısa süreli bir iyilik hali oluşabilir ancak bu düzelme kalıcı değildir ve yeniden depresif duygu durumuna dönülür.

Bu tabloda sıklıkla:

• Aşırı uyuma
• İştah artışı ve kilo alma
• Kollar ve bacaklarda “kurşun ağırlığı” hissi
• Reddedilmeye belirgin duyarlılık

gibi belirtiler görülür.

Her 5 Depresyon Hastasından Birinde Görülebiliyor

“Atipik” kelimesinin “tipik olmayan” anlamına geldiğini ancak nadir bir tablo olmadığını vurgulayan Dr. Hüseyin, depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özelliklerin görülebildiğini belirtti.

Halk arasında “kurşun ağırlığı” ya da “kurşun paralizi” olarak adlandırılan durumun gerçek bir fiziksel ağırlık hissi yarattığını söyleyen Hüseyin, bunun biyolojik ve psikolojik temelleri olduğunu aktardı. Serotonin, dopamin ve noradrenalin düzeylerindeki değişimler ile stres hormonu dengesizliklerinin biyolojik zemini oluşturduğunu, motivasyon kaybı ve umutsuzluğun da hareketi zorlaştırdığını ifade etti.

“Bu belirti iradesizlik ya da numara yapmak değildir” uyarısında bulundu.

Günlük Yaşam ve İlişkiler Üzerindeki Etkisi

Atipik depresyonda enerji düşüklüğü ve aşırı uyuma eğilimi, kişinin işe ya da sorumluluklarına başlamasını zorlaştırabiliyor. Zamanla erteleme, kaçınma ve sosyal geri çekilme artabiliyor.

Artan iştah ve özellikle karbonhidrat isteği kilo değişimlerine ve beden algısı sorunlarına yol açabiliyor. İlişkilerde ise reddedilmeye duyarlılık ön plana çıkıyor. Küçük bir eleştiri bile yoğun değersizlik duygularını tetikleyebiliyor.

Gün içinde yaşanan duygusal iniş çıkışlar da sosyal ilişkileri zorlaştırabiliyor.

Kadınlarda Daha Sık Görülüyor

Dr. Hüseyin, atipik depresyonun genellikle ergenlik sonu ve erken yetişkinlik döneminde başladığını, kadınlarda daha sık görüldüğünü ifade etti.

Ergenlerde tablo; çabuk sinirlenme, aileye karşı öfke, alınganlık ve anlaşılmadığını düşünme gibi belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Bu yaş grubunda reddedilmeye duyarlılık daha dramatik yaşanabiliyor.

Risk Faktörleri Neler?

Atipik depresyonun tek bir nedene bağlı olmadığını belirten Hüseyin, şu faktörlere dikkat çekti:

• Ailede depresyon, bipolar bozukluk veya anksiyete öyküsü
• Beyin kimyasındaki değişiklikler
• Stres hormonu dengesizlikleri
• Erken dönem ebeveyn ilişkileri
• Güncel yaşam stresleri

Bu etkenlerin bir araya gelerek tabloyu şekillendirebildiğini söyledi.

Tedavide Üçlü Yaklaşım

Atipik depresyon tedavisinde temel yaklaşımın ilaç tedavisi, psikoterapi ve yaşam tarzı düzenlemeleri olduğunu belirten Hüseyin, belirtilerin yapısına göre farklı ilaç tercihleri yapılabildiğini aktardı.

Aşırı uyuma ve enerji düşüklüğünün ön planda olduğu durumlarda daha aktive edici özellikte antidepresanların tercih edildiğini ifade etti.

Psikoterapide ise:

• Reddedilme duyarlılığı
• İlişkilerde kırılganlık
• Özsaygı sorunları
• Motivasyon eksikliği
• Duygusal yeme davranışları

üzerinde özellikle durulduğunu söyledi.

Hangi Belirtiler Ciddiye Alınmalı?

Dr. Hüseyin, şu durumlarda mutlaka bir psikiyatri uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı:

• Küçük olaylara karşı aşırı duygusal yıkım
• Günde 10–12 saatten fazla uyuma
• Belirgin iştah artışı ve kilo değişimi
• İki haftadan uzun süren çökkünlük
• İşlevsellikte belirgin düşüş
• Sürekli değersizlik ve umutsuzluk düşünceleri

“Atipik depresyon tedavi edilmediğinde yıllarca sürebilen dalgalı ancak kalıcı bir seyir gösterebilir. Erken müdahale kronikleşme riskini azaltır” diyerek sözlerini tamamladı.

Uzmanlar, belirtilerin hafife alınmaması ve erken destek alınmasının iyileşme sürecini belirgin şekilde kolaylaştırdığına dikkat çekiyor.

Paylaşın:

Please follow and like us: