Nükleer sızıntı uyarısı: “Radyasyon insan sağlığı için ciddi risk oluşturuyor”

HABERMAX. Dünyada nükleer santrallerde yaşanabilecek kazalar ve olası saldırılar sonrası artan güvenlik endişeleri, Türkiye açısından da dikkatle izleniyor. Uzmanlar, olası bir nükleer sızıntının hem çevreyi hem de insan sağlığını doğrudan etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

“Radyasyon hücre yapısını bozabilir”

Üsküdar Üniversitesi Nükleer Teknoloji ve Radyasyon Güvenliği Program Başkanı Dilek Aker, nükleer sızıntı durumunda insan vücudunun ciddi risk altında olduğunu belirtti. Aker, alfa ve beta parçacıklarının vücuda girmesi halinde ulaştıkları doku ve organlara yüksek miktarda enerji vererek hücre yapısını bozabileceğini söyledi.

Bu durumun genetik dizilimi etkileyebileceğini ifade eden Aker, uzun vadede kanser ve mutasyon gibi ciddi hastalıkların ortaya çıkabileceğini vurguladı.

Radyasyon nasıl yayılıyor?

Radyasyonun, kararsız atomların enerji yaymasıyla ortaya çıktığını belirten Aker, bunun parçacıklar (alfa, beta, nötron) ya da elektromanyetik dalgalar (X ve gama ışınları) şeklinde yayılabildiğini ifade etti.

Günlük hayatta maruz kalınan radyo dalgaları ve benzeri iyonize olmayan radyasyonların daha düşük risk taşıdığını belirten Aker, asıl tehlikenin iyonize radyasyon olduğunu söyledi. Bu tür radyasyonun insan üzerindeki etkisinin; maruziyet süresi, doz ve kişinin özelliklerine göre değiştiğini kaydetti.

İç ve dış ışınlama tehlikesi

Radyasyon maruziyetinin iki şekilde gerçekleştiğini belirten Aker, iç ışınlamanın soluma ve yutma yoluyla oluştuğunu, bunun özellikle alfa ve beta parçacıkları açısından daha tehlikeli olduğunu ifade etti.

Dış ışınlamada ise gama ışınlarının daha riskli olduğuna dikkat çeken Aker, bu ışınların uzun mesafeler kat ederek tüm vücuda nüfuz edebildiğini söyledi.

Kanser ve genetik etkiler

Radyasyonun insan sağlığı üzerindeki etkilerinin ikiye ayrıldığını belirten Aker, deterministik etkilerin yüksek dozda anlık maruziyet sonucu ortaya çıktığını, stokastik etkilerin ise uzun vadede kanser ve genetik mutasyonlara yol açabildiğini ifade etti.

Çernobil sonrası yeni önlemler

Aker, Çernobil Felaketi sonrasında uluslararası alanda önemli adımlar atıldığını hatırlatarak, erken bildirim sistemlerinin oluşturulduğunu ve ülkeler arası bilgi paylaşımının artırıldığını belirtti.

Bu kapsamda Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve OECD Nükleer Enerji Ajansı iş birliğiyle geliştirilen “Uluslararası Nükleer ve Radyolojik Olay Ölçeği (INES)” ile nükleer olayların risk seviyelerine göre sınıflandırıldığını ifade etti.

Olası bir durumda alınması gereken önlemler

Nükleer bir patlama ya da sızıntı durumunda bireysel önlemlerin hayati önem taşıdığını vurgulayan Aker, şu uyarılarda bulundu:

• Patlama anındaki ışığa doğrudan bakılmamalı
• En kısa sürede kapalı ve korunaklı alanlara girilmeli
• En az 48 saat dışarı çıkılmamalı
• Açıkta kalan gıda ve su tüketilmemeli
• Kapalı ambalajlı ürünler tercih edilmeli
• Açık su kaynaklarından uzak durulmalı
• Koruyucu kıyafet, maske ve gözlük kullanılmalı
• Binaların içinde kalınmalı, havalandırma ve pencereler kapatılmalı
• Gerekli durumlarda iyot tabletleri kullanılmalı

Uzmanlar, bu önlemlerin maruz kalınan radyasyonun türüne ve şiddetine göre değişebileceğini belirterek, toplumda farkındalığın artırılmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Paylaşın:

Please follow and like us: