HABERMAX. Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), Türkiye’nin Milli Enerji 2040 Planı’nı değerlendirerek enerji politikalarında halk sağlığının ve çevresel etkilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Platform, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin Türkiye’ye yıllık yaklaşık 55 milyar dolarlık ekonomik maliyet oluşturduğunu belirterek kömürden kademeli çıkış takvimi hazırlanması çağrısında bulundu.
COP31’e günler kala açıklanan Milli Enerji 2040 Planı, enerji arz güvenliği, üretim kapasitesi ve yatırım hedefleri açısından değerlendirilirken çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkileri de tartışmaya açıldı.
Temiz Hava Hakkı Platformu, planın enerji yatırımlarına ilişkin hedefler ortaya koyduğunu ancak fosil yakıt kullanımından kaynaklanan hava kirliliğinin sağlık ve ekonomi üzerindeki ağır sonuçlarını yeterince dikkate almadığını savundu.
FOSİL YAKITLARIN TÜRKİYE’YE YILLIK FATURASI 55 MİLYAR DOLAR
THHP ile Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından hazırlanan “Fosil Yakıtların Türkiye’ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti” başlıklı rapor, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin boyutlarını ortaya koyuyor.
Rapora göre Türkiye’de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği her yıl yaklaşık 26 bin 500 erken ölüme, 8 bin erken doğuma ve 5 bin 100 yeni çocukluk çağı astım vakasına neden oluyor.
Hava kirliliğinin yıllık ekonomik maliyetinin ise yaklaşık 55 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Bu rakam, Türkiye’nin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,1’ine karşılık geliyor.
Platform, enerji politikaları oluşturulurken yalnızca üretim maliyetlerinin ve enerji arz güvenliğinin değil, hava kirliliğinin insan sağlığına ve ülke ekonomisine getirdiği yükün de dikkate alınması gerektiğini ifade ediyor.
TÜRKİYE’YE KÖMÜRDEN KADEMELİ ÇIKIŞ ÇAĞRISI
Milli Enerji 2040 Planı’nda kömürden çıkış takviminin bulunmamasını eleştiren THHP, yerli kömür santrallerine yönelik alım garantileri ve kapasite mekanizmaları aracılığıyla verilen desteklerin devam etmesine de karşı çıkıyor.
Platforma göre kamu kaynaklarının fosil yakıt kullanımını sürdürmeye yönelik destekler yerine yenilenebilir enerji yatırımlarına yönlendirilmesi gerekiyor.
THHP, kömürden çıkış sürecinin yalnızca enerji üretiminin değiştirilmesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini, kömür bölgelerinde yaşayan vatandaşların ve bu sektörde çalışanların geleceğinin de güvence altına alınmasını istiyor.
ADİL DÖNÜŞÜM VE YENİ İSTİHDAM ALANLARI ÖNEMLİ
Platform, kömürden kademeli çıkış sürecine çalışanların ekonomik, sosyal ve sağlık haklarını koruyacak kapsamlı bir adil dönüşüm planının eşlik etmesi gerektiğini belirtiyor.
Bu kapsamda kömür bölgelerinde yeni istihdam alanlarının oluşturulması, çalışanların sosyal güvencelerinin korunması ve bölge halkına güvenceli iş olanakları sağlanması talep ediliyor.
Ayrıca fosil yakıt faaliyetlerinden zarar gören bölgelerde doğal ekosistemlerin yeniden iyileştirilmesi ve halk sağlığının korunması için kamu kaynaklarının kullanılmasının önemi vurgulanıyor.
GÜNEŞ VE RÜZGÂR ENERJİSİNE YATIRIM ÇAĞRISI
THHP, Milli Enerji 2040 Planı’nda güneş ve rüzgâr enerjisi kapasitesinin artırılmasına yönelik hedefleri olumlu değerlendiriyor.
Platforma göre yenilenebilir enerji kapasitesinin büyütülmesi ve fosil yakıtlarla elektrik üretiminin azaltılması, hava kalitesinin iyileştirilmesine ve hava kirliliğine bağlı sağlık risklerinin düşürülmesine katkı sağlayabilir.
Ancak yenilenebilir enerji teknolojilerinde kullanılan minerallerin çıkarılması ve işlenmesi sırasında çalışanların, yöre halkının ve doğal yaşamın korunması gerektiği de hatırlatılıyor.
THHP, uzun vadede elektrik üretiminin tamamen yenilenebilir enerji kaynaklarına dayandırılması gerektiğini savunuyor.
PETROL VE DOĞAL GAZ HEDEFLERİ DEĞERLENDİRİLDİ
Milli Enerji Planı, 2040 yılında Türkiye’nin petrol ve doğal gaz tüketiminin tamamının yerli üretimle karşılanmasını hedefliyor.
Bu hedef doğrultusunda yurt içinde ve yurt dışında petrol ve doğal gaz arama ve çıkarma faaliyetlerinin genişletilmesi öngörülüyor.
THHP ise fosil yakıtların çıkarılması, taşınması, işlenmesi ve yakılması süreçlerinde ortaya çıkan kirliliğin hava, su ve toprağa zarar verdiğine dikkat çekiyor.
Platform, bu faaliyetlerin yalnızca iklim değişikliği açısından değil, insan sağlığı ve doğal ekosistemler bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
NÜKLEER ENERJİ YATIRIMLARINDA ŞEFFAFLIK VURGUSU
Plan kapsamında Türkiye’nin nükleer enerji kapasitesinin 2040 yılına kadar 10 gigavata çıkarılması hedefleniyor.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin yanı sıra Sinop ve Trakya'da yeni santral projeleri gündemde bulunurken küçük modüler reaktörler de uzun vadeli hedefler arasında yer alıyor.
THHP, nükleer enerji yatırımlarının yakıt üretiminden radyoaktif atıkların yönetimine kadar çeşitli çevresel ve sağlık riskleri barındırdığına dikkat çekiyor.
Platform, nükleer enerji yatırımlarına ilişkin kararların bağımsız uzmanların katılımıyla yapılacak çevre ve sağlık değerlendirmeleri sonucunda, şeffaf ve katılımcı bir anlayışla alınmasını istiyor.
COP31 VE 2053 NET SIFIR HEDEFİ HATIRLATILDI
THHP, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu ülkelerin COP28'de enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda uzlaştığını hatırlatıyor.
Platform, Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yaptığı ve başkanlığını yürüttüğü bir dönemde kömür santrallerine desteğin sürdürülmesi ve petrol ile doğal gaz üretiminin artırılmasının hedeflenmesinin uluslararası iklim taahhütleriyle uyumunun sorgulanması gerektiğini belirtiyor.
Açıklamada, Milli Enerji 2040 Planı'nın mevcut haliyle Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefiyle de uyumlu olmadığı yönündeki değerlendirmeye yer veriliyor.
ENERJİ POLİTİKALARINDA HALK SAĞLIĞI ÖNCELİKLİ OLMALI
Temiz Hava Hakkı Platformu, enerji yatırımlarının planlanmasında stratejik çevresel değerlendirme ve sağlık etki değerlendirmelerinin yapılmasını talep ediyor.
Sağlık Bakanlığı, halk sağlığı uzmanları ve ilgili meslek örgütlerinin enerji planlamasına ilk aşamadan itibaren dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan platform, temiz havanın temel bir insan hakkı olarak korunmasının önemine dikkat çekiyor.
Platformun çağrısı, Türkiye'nin enerji geleceğinin yalnızca üretim kapasitesi ve ekonomik yatırımlar üzerinden değil, çevre, insan sağlığı, istihdam ve gelecek nesillerin yaşam koşulları birlikte değerlendirilerek şekillendirilmesi gerektiği yönünde.
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.