HABERMAX. 28 Eylül Dünya Kuduz Günü dolayısıyla uzmanlar, kuduzun ölümcül sonuçlarına karşı riskli temas sonrasında doğru ve zamanında müdahalenin önemine dikkat çekiyor. Köpek ısırıkları kadar kedi tırmalamaları ve enfekte hayvanların salyasının açık yara ya da göz, ağız ve burun gibi mukozalara temas etmesi de değerlendirilmesi gereken durumlar arasında yer alıyor.
gorselMemorial Diyarbakır Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Yakup Demir, kuduzdan korunma ve riskli temas sonrasında yapılması gerekenler hakkında önemli bilgiler verdi.
Kuduz neden bu kadar ciddi?
Kuduz, virüslerin neden olduğu ve sinir sistemini etkileyen zoonotik bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalığın en önemli özelliği, klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra neredeyse daima ölümcül seyretmesidir.
Buna karşılık riskli temasın ardından uygulanan doğru yara bakımı, gerekli durumlarda kuduz aşısı ve kuduz immünglobulini sayesinde hastalığın gelişmesi önlenebilmektedir.
Bu nedenle kuduzla mücadelede en önemli nokta, belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden gerekli koruyucu uygulamaların zamanında yapılmasıdır.
Sadece köpek ısırıkları değil, kedi tırmalamaları da önemsenmeli
Köpekler, dünya genelinde insan kuduzunun en önemli kaynakları arasında bulunuyor. Ancak enfekte memelilerin salyasıyla temas da risk oluşturabiliyor.
Isırık en bilinen bulaş yolu olsa da deriyi bozan tırmalamalar ile enfekte hayvanın salyasının açık yara veya göz, ağız ve burun gibi mukozalara temas etmesi de sağlık açısından değerlendirilmesi gereken durumlar arasında bulunuyor.
Bu nedenle “Kedi küçüktü”, “Yara çok yüzeyseldi” veya “Kanamadı” gibi gerekçeler tek başına kuduz riskini ortadan kaldırmıyor. Temasın nasıl gerçekleştiği, hayvanın türü ve durumu ile yaranın özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Riskli temas sonrası ilk 15 dakika kritik
Kuduz açısından riskli bir temas yaşandığında yapılması gereken ilk uygulamalardan biri yaranın gecikmeden bol su ve sabunla en az 15 dakika boyunca yıkanmasıdır.
Bu uygulama, yara bölgesindeki olası virüs yükünün azaltılmasına yardımcı olabilir. Yara temizliğinin ardından uygun bir antiseptik kullanılabilir.
Uzmanlar, yaranın üzerine biber, kül, bitkisel ürün veya tahriş edici kimyasal maddeler gibi geleneksel ya da bilinçsiz uygulamaların yapılmaması gerektiğine dikkat çekiyor.
İlk müdahalenin ardından aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Sağlık profesyonelleri tarafından kuduz profilaksisinin gerekip gerekmediği, tetanoz durumu ve olası bakteriyel enfeksiyon riski birlikte değerlendiriliyor.
Hayvan sağlıklı görünüyorsa risk tamamen ortadan kalkıyor mu?
Bir hayvanın temas sırasında sağlıklı görünmesi, kuduz riskinin kesin olarak ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Hayvanın türü, temasın şekli ve gerçekleştiği bölge, yaranın özellikleri, hayvanın aşı durumu, sahipli olup olmadığı ve gözlem altında tutulup tutulamayacağı gibi birçok unsurun birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Kedi ve köpeklerde uygun koşullarda yapılan 10 günlük gözlem, risk değerlendirmesinde önemli bir unsur olabiliyor. Ancak kişinin yalnızca hayvanın görünümüne bakarak sağlık kuruluşuna başvurmaktan vazgeçmemesi gerekiyor.
Kuduz aşısı için hayvanın durumunu beklemek doğru mu?
Riskli bir temas meydana geldiğinde kuduz profilaksisinin gerekip gerekmediği, klinik ve epidemiyolojik değerlendirme sonucunda belirleniyor.
Şüpheli temaslarda hayvanın hastalık belirtisi göstermesini veya laboratuvar sonucunu beklemek, gerekli koruyucu uygulamaların gecikmesine neden olabilir.
Hangi kuduz aşısı şemasının uygulanacağı ve kuduz immünglobulininin gerekli olup olmadığına sağlık profesyonelleri karar veriyor.
Kuduz immünglobulini nedir?
Kuduz immünglobulini, vücudun aşı yoluyla aktif bağışıklık oluşturması gerçekleşene kadar hızlı ve geçici koruma sağlamaya yardımcı olan hazır antikorlardır.
Her riskli temasta uygulanması gerekmeyen immünglobulin, özellikle ağır riskli temaslarda ve daha önce kuduz aşısı olmamış kişilerde hekim tarafından değerlendirilir.
Uygulamadaki amaç, virüsün erken dönemde etkisiz hale getirilmesine yardımcı olmak ve özellikle yara çevresinde koruma sağlamaktır.
Temasın üzerinden günler geçtiyse başvurmak için çok mu geç?
Riskli temasın üzerinden birkaç gün geçmiş olması, sağlık kuruluşuna başvurulmaması gerektiği anlamına gelmiyor.
“Geç kaldım, artık yapılacak bir şey yok” düşüncesinin tehlikeli olabileceğine dikkat çeken uzmanlar, kuduzun kuluçka süresinin değişkenlik gösterebildiğini ve belirtiler ortaya çıkmadan önce uygulanan temas sonrası profilaksinin hastalığın gelişmesini önleyebildiğini belirtiyor.
Bu nedenle temasın üzerinden zaman geçmiş olsa dahi kişinin kendi kendine karar vermek yerine en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurması önem taşıyor.
Her kedi teması aynı risk anlamına gelmiyor
Uzmanlara göre her kedi teması kuduz açısından aynı risk düzeyinde değil.
Sağlam deriye dokunmak veya bir hayvanı beslemek ile deriyi bozan bir ısırık ya da tırmalama aynı şekilde değerlendirilmiyor.
Burada önemli olan hayvanlardan korkmak değil, riskli temasların ne olduğunu bilmek ve gerekli durumlarda hızlı şekilde sağlık kuruluşuna başvurmak.
Toplumda hayvanlara yönelik genelleyici korku oluşturmak yerine, riskli temasların doğru şekilde yönetilmesi konusunda farkındalık oluşturulması önem taşıyor.
Çocuklarda daha dikkatli olunmalı
Çocuklar hayvanlarla yetişkinlere göre daha yakın temas kurabiliyor. Küçük bir tırmalamayı önemsemeyebiliyor veya yaşadıkları teması ailelerine anlatmayabiliyor.
Bu nedenle ailelerin çocuklarda açıklanamayan çizik, yara veya ısırıkları sorgulaması önem taşıyor.
Çocuklara yabancı hayvanlara yaklaşmama, yemek yiyen veya yavrularını koruyan hayvanları rahatsız etmeme ve herhangi bir ısırık ya da tırmalamayı vakit kaybetmeden bir yetişkine bildirme alışkanlığı kazandırılması gerekiyor.
Kuduzda en önemli konu: Belirtiler başlamadan müdahale
Kuduzda en kritik nokta, klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce gerekli koruyucu uygulamaların yapılması.
Bu nedenle ısırık, deriyi bozan tırmalama veya hayvan salyasının açık yara ya da mukozalara teması gibi riskli durumlarda öncelikle yaranın bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkanması ve ardından gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Kuduz şüphesi bulunan temaslarda uygulanacak aşı, immünglobulin ve diğer koruyucu işlemler ise kişinin durumuna göre sağlık profesyonelleri tarafından belirleniyor.
Habermax.net olarak, özellikle çocukların ve hayvanlarla yakın temasta bulunan kişilerin kuduz konusunda bilinçlendirilmesinin, hastalık ortaya çıkmadan önce alınabilecek en önemli tedbirlerden biri olduğunu hatırlatıyoruz.
#Kuduz #28EylülDünyaKuduzGünü #KuduzAşısı #KediTırmalaması #KöpekIsırığı #Sağlık #Habermax
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.