HABERMAX. “Dünya lideriyiz ama vatandaş alamıyor” Hasan Karal, Türkiye’nin tarımsal üretimde dünya lideri olduğu ürünlerde dahi vatandaşın bu ürünlere erişmekte zorlandığını belirtti. Üretim fazlasına rağmen fiyatların yüksekliğine dikkat çeken Karal, “Fındıkta dünya lideriyiz ama kilosu en az 1.500 lira. İncirde lideriz ama fiyatlar 600-700 liradan başlıyor. Bu tablo, liderliğin sadece kağıt üzerinde kaldığını gösteriyor” dedi.
TÜİK VERİLERİ: ÜRETİM TÜKETİMİN ÇOK ÜZERİNDE
Karal, Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılı Bitkisel Ürün Denge Tabloları verilerini değerlendirerek çarpıcı rakamlar paylaştı. Buna göre Türkiye’de:
Fındıkta yeterlilik oranı yüzde 592,5
İncirde ise yüzde 264,4 seviyesinde
Bu oranlar, Türkiye’nin iç tüketimin kat kat üzerinde üretim yaptığını ortaya koyuyor. Ancak bu üretim gücünün vatandaşın alım gücüne yansımadığı vurgulanıyor.
“ÜRETİYORUZ AMA VATANDAŞ ULAŞAMIYOR”
Karal, üretim fazlasına rağmen fiyatların yüksek olmasının tarım politikalarındaki yapısal sorunlardan kaynaklandığını belirtti.
“Bugün piyasada fındık 1500 liradan, incir ise 600-1000 lira aralığında satılıyor. Üretim fazlası olan bir ülkede bu fiyatlar normal değildir. Bu durum, üretimin vatandaşa refah olarak dönmediğini açıkça gösteriyor” ifadelerini kullandı.
HAM MADDE İHRACATI, KATMA DEĞER SORUNU
Türkiye’nin tarımda en büyük sorunlarından birinin katma değer eksikliği olduğunu belirten Karal, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Fındığı ham madde olarak ihraç ediyoruz, çikolatayı başkaları üretip bize satıyor. Katma değeri biz değil, başka ülkeler kazanıyor. Bu model sürdürülebilir değil.”
Bu yaklaşımın Türkiye’yi üretici konumunda bıraktığını ancak kazanan ülke haline getirmediğini ifade etti.
ÜRETİCİ DE MEMNUN DEĞİL, TÜKETİCİ DE
Mevcut sistemin hem üretici hem de tüketici açısından sorunlu olduğunu vurgulayan Karal, üreticinin maliyet baskısı altında ezildiğini, vatandaşın ise yüksek fiyatlar nedeniyle ürüne ulaşamadığını söyledi.
“Bugün üretici emeğinin karşılığını alamıyor, vatandaş ürüne ulaşamıyor. Dünya liderliği sahaya yansımıyor; istatistiklerde var ama hayatın içinde yok” dedi.
ÇÖZÜM: PLANLAMA VE KATMA DEĞER ODAKLI MODEL
Karal, çözümün üretimden çok planlama ve katma değer odaklı bir tarım politikası olduğunu belirterek şu önerilerde bulundu:
Üretimin planlı hale getirilmesi
Güçlü kooperatif yapılarının kurulması
Ürünlerin işlenerek katma değerli hale getirilmesi
Üretici ve tüketici arasında dengeli bir piyasa yapısının oluşturulması
“Tarımda esas olan sadece üretmek değil; doğru planlamak, doğru fiyatlamak ve katma değer üretmektir” diyen Karal, mevcut sistemin bu dönüşümü gerçekleştiremediğini ifade etti.
“TÜRKİYE ÜRETİR AMA DOĞRU YÖNETİLİRSE KAZANIR”
Türkiye’nin üretim kapasitesinin güçlü olduğuna dikkat çeken Karal, bu gücün doğru politikalarla yönetilmesi gerektiğini belirtti.
“Ham maddeyi işleyip değer katan bir üretim modeline geçmeden, planlı üretim ve etkin piyasa düzenlemeleri sağlanmadan bu sorun çözülmez. Türkiye üretir ama doğru yönetildiğinde kazanır” diye konuştu.