HABERMAX. Güne ne yediğimiz kadar ne zaman başladığımız da sağlık açısından önem taşıyor. İlk öğünün sürekli öğle saatlerine bırakılması, gece geç saatlerde yemek yenmesi ve düzensiz öğün alışkanlıkları son yıllarda beslenme biliminde daha fazla tartışılıyor. Uzmanlar ise tek bir “doğru kahvaltı saati” olmadığını, beslenme düzeninin kişinin uyku, çalışma ve yaşam ritmiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
gorselGünlük yaşam temposu, geç saatlere kadar uyuma, vardiyalı çalışma veya yoğun iş programı nedeniyle birçok kişi günün ilk öğününü öğle saatlerine kadar erteleyebiliyor. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, öğün zamanlamasının vücudun biyolojik ritmi ve metabolik süreçleriyle ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Uzm. Dyt. Gamze Akbaş İşbilir, beslenmenin yalnızca alınan enerji ve besin içeriği üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.
İşbilir, vücudun gün boyunca aynı metabolik koşullarda çalışmadığına dikkat çekerek, uyku, uyanıklık, hormonların salınımı ve metabolik süreçlerin belirli bir günlük ritim içerisinde ilerlediğini ifade ediyor.
İlk Öğünün Saati Neden Gündemde?
40 yaş ve üzerindeki 31 binden fazla yetişkinin verilerinin kullanıldığı geniş kapsamlı bir çalışmada, günün ilk ve son öğün saatleri ile uzun dönemli sağlık sonuçları arasındaki ilişki incelendi.
Araştırmada, ilk öğününü daha geç saatlerde tüketen kişilerde tüm nedenlere ve kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm riskinin daha yüksek seyrettiği görüldü.
Ancak uzmanlar bu bulgunun “Geç kahvaltı erken ölüme neden oluyor” şeklinde yorumlanmaması gerektiğinin altını çiziyor.
Uzm. Dyt. Gamze Akbaş İşbilir, araştırmaların ilişki gösterebileceğini ancak tek başına neden-sonuç ilişkisi kuramayacağını belirtiyor.
Geç saatte ilk öğününü tüketen bir kişinin uyku düzeni, fiziksel aktivitesi, çalışma koşulları, mevcut hastalıkları ve genel beslenme alışkanlıklarının da sonuçları etkileyebileceğine dikkat çekiliyor.
Vücudumuzun Bir “Beslenme Saati” Var mı?
İnsan vücudu yaklaşık 24 saatlik döngüler halinde çalışan sirkadiyen ritme sahip.
Uyku ve uyanıklığın yanı sıra hormonların salgılanması, vücut sıcaklığı, sindirim sistemi faaliyetleri ve enerji metabolizması da bu ritimle bağlantılı.
Besin tüketimi de vücudun günlük ritmini etkileyen çevresel sinyaller arasında yer alıyor.
Özellikle yemek saatlerinin sürekli değişmesi, günün aktif bölümündeki öğünlerin ileri saatlere kayması ve gece geç saatlerde sık yemek yenmesi, kişinin uyku ve yaşam düzeniyle birlikte değerlendirildiğinde önem kazanıyor.
İşbilir, burada amaçlarının herkese aynı yemek saatini önermek olmadığını belirterek, asıl önemli noktanın kişinin günlük yaşamına uygun ve mümkün olduğunca düzenli sürdürülebilen bir beslenme ritmi oluşturmak olduğunu vurguluyor.
“Kahvaltı Mutlaka 07.00’de Yapılmalı” Denmemeli
Araştırmada, ilk öğününü 07.00–08.00 arasında tüketenlerle karşılaştırıldığında, ilk öğün saati ilerledikçe bazı sağlık risklerinin kademeli olarak yükseldiği görüldü.
Ancak bu sonuç, herkesin saat 07.00’de kahvaltı yapması gerektiği anlamına gelmiyor.
Uyku ve uyanma saati, çalışma düzeni, günlük enerji ihtiyacı, yaş, fiziksel aktivite düzeyi ve mevcut sağlık durumu kişinin ideal öğün zamanlamasını değiştirebilir.
Örneğin gece vardiyasında çalışan bir kişinin beslenme düzeninin, sabah erken saatlerde işe başlayan biriyle aynı olması beklenmiyor.
Bu nedenle beslenmede tek bir doğru saat yerine, kişinin uyku-uyanıklık düzeniyle uyumlu ve sürdürülebilir bir plan oluşturulması öneriliyor.
Akşam Yemeğinde de Saat Kadar Günlük Düzen Önemli
Beslenme uzmanına göre yalnızca kahvaltının saati değil, akşam yemeğinin zamanlaması da kişinin günlük yaşam düzeniyle birlikte ele alınmalı.
Gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığının uyku düzeni ve toplam enerji alımıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten İşbilir, özellikle gün boyunca yeterince beslenmeyip günlük enerji alımının büyük bölümünü gece saatlerine bırakmanın dengeli bir beslenme düzenini zorlaştırabileceğini ifade ediyor.
Bu nedenle akşam yemeği için herkese uygulanabilecek kesin bir saat vermek yerine yatış saati ve kişinin günlük yaşam düzeninin dikkate alınması gerekiyor.
Sadece “Kaç Saat Aç Kaldığımız” Önemli Değil
Son yıllarda belirli saat aralıklarında yemek yemeye dayanan beslenme modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte “yeme penceresi” kavramı da daha fazla gündeme geliyor.
Ancak uzmanlara göre gün içerisinde kaç saat yemek yenildiği, sağlıklı beslenmenin yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.
Öğünlerin hangi saatlerde tüketildiği kadar;
Öğünlerin içeriği,
Günlük enerji ihtiyacının karşılanması,
Yeterli protein ve lif tüketimi,
Sebze ve meyve tüketimi,
Uyku düzeni,
Fiziksel aktivite
gibi birçok unsur da genel sağlık açısından önem taşıyor.
İşbilir, uzun süre aç kalmanın tek başına sağlıklı beslenme anlamına gelmediğini, aynı şekilde sık yemek yemenin de tek başına sağlıksızlık göstergesi olmadığını belirtiyor.
Kronobeslenme Neden Önem Kazanıyor?
Beslenme zamanlaması ile biyolojik ritim arasındaki ilişkiyi inceleyen kronobeslenme alanı son yıllarda giderek daha fazla önem kazanıyor.
Ancak mevcut bilimsel veriler ışığında toplumun tamamı için kesin bir kahvaltı veya akşam yemeği saati belirlemek henüz mümkün değil.
Uzmanlara göre önemli olan, beslenme düzeninin kişinin yaşam biçimi ve bireysel gereksinimleriyle uyumlu olması.
“Sağlıklı Beslenmeyi Sadece Ne Yediğimizle Sınırlamayalım”
Uzm. Dyt. Gamze Akbaş İşbilir, sağlıklı beslenmenin yalnızca “ne yemeliyim?” sorusundan ibaret olmadığını belirterek, besin çeşitliliği, öğünlerin gün içine dağılımı ve uyku düzeninin de dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
İşbilir’e göre öğün saatleriyle ilgili araştırmalar önemli bilgiler ortaya koyuyor. Ancak bu bulguları katı kurallara dönüştürmek yerine, kişinin yaşam biçimi ve bireysel ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım.
Uzmanların mesajı net: Sağlıklı beslenmede tek başına saat değil, bütün düzen önemli.
gorsel
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.