HABERMAX. Mazot, gübre, tohum, ilaç, elektrik, sulama ve işçilik maliyetleri altında ezilen çiftçinin yaşadığı sorunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal, tarımsal girdi maliyetlerindeki artışa rağmen birçok üründe açıklanan alım fiyatlarının bu artışın gerisinde kalmasına tepki gösterdi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle 13 soruluk yazılı soru önergesi veren Karal, üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını, mevcut fiyat politikasının tarımsal üretimin devamlılığını riske attığını belirtti. Karal'ın, “Çiftçi kazanamıyor, vatandaş da ucuza alamıyorsa bu sistemde kim kazanıyor?” sözleri ise tarım sektöründeki üretici-tüketici fiyat makasına dikkat çekti.
Türkiye'de tarımsal üretim yapan çiftçiler, son yıllarda artan girdi maliyetleri, finansman yükü ve ürün satış fiyatlarındaki yetersizlik nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Üretim için gerekli olan mazot, gübre, tohum, zirai ilaç, elektrik, sulama, işçilik ve nakliye giderlerindeki yükseliş, üreticinin kazancını doğrudan etkiliyor. Hasat döneminde açıklanan alım fiyatlarının üretim maliyetlerindeki artışı karşılamadığı yönündeki eleştiriler ise tarım politikalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getiriyor.
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal, çiftçilerin yaşadığı bu sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşıyarak Tarım ve Orman Bakanlığına kapsamlı sorular yöneltti. Karal, kamu tarafından açıklanan alım fiyatlarının hangi ekonomik hesaplamalara dayandığının şeffaf biçimde ortaya konulmasını istedi.
TARIMSAL GİRDİ MALİYETLERİ ARTIYOR, ALIM FİYATLARI AYNI ORANDA YÜKSELMİYOR
Milletvekili Hasan Karal, Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) son verilerine dikkat çekerek yıllık enflasyonun yüzde 29,77, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksinin ise yüzde 30,28 arttığını hatırlattı.
Buna karşılık Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) 2026 yılı alım fiyatlarında buğdaydaki artışın yaklaşık yüzde 22, arpada ise yüzde 16 seviyesinde kaldığını belirten Karal, tarımsal girdi maliyetleriyle ürün fiyatları arasındaki farkın üreticiyi ekonomik açıdan zorladığını ifade etti.
Karal'a göre çiftçinin üretim yapabilmesi için katlandığı giderler hızla yükselirken ürününü sattığında elde ettiği gelir aynı oranda artmıyor. Bu durum, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin yeni üretim sezonuna hazırlanmasını güçleştiriyor.
Üreticinin yalnızca o yılın masraflarını karşılamasının yeterli olmadığını belirten Karal, çiftçinin ailesinin geçimini sağlayabilmesi, borçlarını ödeyebilmesi ve gelecek yıl yeniden üretim yapabilecek ekonomik güce sahip olması gerektiğine dikkat çekti.
BUĞDAY VE ARPADA FİYAT ARTIŞLARI MALİYET ARTIŞININ GERİSİNDE KALDI
Karal'ın açıklamalarında dikkat çektiği önemli başlıklardan biri de TMO tarafından açıklanan tahıl alım fiyatları oldu.
2026 yılı alım fiyatlarında buğdaydaki artışın yaklaşık yüzde 22, arpada ise yüzde 16 düzeyinde kaldığını belirten Karal, aynı dönemde tarımsal girdi fiyatlarındaki yıllık artışın yüzde 30,28'e ulaşmasının üretici açısından önemli bir gelir kaybı anlamına geldiğini söyledi.
Tarımda üretim kararlarının aylar öncesinden verildiğini, çiftçinin tarlasını hazırlarken mazot, gübre ve tohum gibi temel girdiler için ciddi harcamalar yaptığını hatırlatan Karal, hasat döneminde açıklanan fiyatların üreticinin beklentilerini karşılamamasının ekonomik risk oluşturduğunu vurguladı.
Karal, fiyat belirleme sürecinde yalnızca piyasa koşullarının değil, üreticinin gerçek maliyetlerinin ve üretimin sürdürülebilirliğinin de dikkate alınması gerektiğini savundu.
FINDIKTA YÜZDE 28 ARTIŞ, KURU ÜZÜMDE FİYAT GERİLEMESİ
Hasan Karal, farklı tarım ürünlerinde açıklanan fiyatların da üreticiler açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Karal'ın paylaştığı rakamlara göre Giresun kalite fındığın kilogram fiyatı 200 TL'den 255 TL'ye, Levant kalite fındığın kilogram fiyatı ise 195 TL'den 250 TL'ye yükseldi. Böylece her iki grupta da yaklaşık yüzde 28 oranında artış gerçekleşti.
Buna karşılık 9 numara çekirdeksiz kuru üzümün kilogram fiyatının 120 TL'den 95 TL'ye gerilediğini ifade eden Karal, bazı ürünlerde fiyat artışı yaşanırken bazı ürünlerde gerileme görülmesinin üreticilerin ekonomik durumunu daha da zorlaştırabildiğine dikkat çekti.
Tütün üreticilerinin durumuna da değinen Karal, Adıyaman tütününde 2025 yılında yaklaşık 230 TL olan kilogram fiyatının 2026 yılında 260 TL seviyesine çıktığını, ancak piyasada alımların yer yer 190 TL'ye kadar düştüğünün ifade edildiğini aktardı.
Bu rakamların, tarımsal ürünlerde açıklanan fiyatlarla üreticinin piyasada fiilen karşılaştığı fiyatlar arasındaki farklılıkların da incelenmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirtti.
“ÜRETİM DEVAMLILIĞI RİSK ALTINDA”
DEVA Partili Hasan Karal, tarımsal üretimde yaşanan sorunların yalnızca çiftçinin gelir kaybıyla sınırlı olmadığını, Türkiye'nin gelecekteki üretim kapasitesini ve gıda arz güvenliğini de ilgilendirdiğini söyledi.
Karal, üretim maliyetlerinin ağır biçimde arttığı bir dönemde açıklanan alım fiyatlarının çiftçinin emeğinin karşılığını alıp alamadığı sorusunu büyüttüğünü belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Üretim maliyetlerinin ağır biçimde arttığı bir dönemde açıklanan bu fiyatlar, üreticinin emeğinin karşılığını alıp alamadığı sorusunu büyütüyor. Girdi maliyetleri yükselirken alım fiyatlarının aynı ölçüde artmaması üreticinin gelirini eritiyor ve üretimin devamlılığını riske atıyor. Bu mesele yalnızca çiftçinin geçim meselesi değildir; Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesi ve gıda arz güvenliği meselesidir.”
Karal'ın bu açıklaması, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından üreticinin ekonomik olarak ayakta kalmasının önemine dikkat çekti.
Çünkü çiftçinin üretimden uzaklaşması yalnızca bir üreticinin tarlasını ekmemesi anlamına gelmiyor. Ekim alanlarının daralması, yerli ürün miktarının azalması ve ithalata duyulan ihtiyacın artması gibi sonuçları da beraberinde getirebiliyor.
“ÇİFTÇİ KAZANAMIYOR, VATANDAŞ DA UCUZA ALAMIYORSA BU SİSTEMDE KİM KAZANIYOR?”
Karal'ın gündeme taşıdığı en önemli konulardan biri de üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkı oldu.
Çiftçinin tarlasından çıkan ürünün düşük fiyatlarla alındığını, ancak aynı ürünün pazarda, markette veya tüketicinin sofrasına ulaşırken çok daha yüksek bedellerle satıldığını belirten Karal, bu fiyat farkının hangi aşamalarda oluştuğunun ve kimlerin kazancına dönüştüğünün açıklanması gerektiğini ifade etti.
Üreticinin emeğinin karşılığını alamadığı, tüketicinin ise gıda ürünlerini yüksek fiyatlarla satın almak zorunda kaldığı bir sistemin sorgulanması gerektiğini belirten Karal, şu çarpıcı soruyu yöneltti:
“Çiftçi kazanamıyor, vatandaş da ucuza alamıyorsa bu sistemde kim kazanıyor?”
Bu değerlendirmeyle üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının araştırılması gerektiğini vurgulayan Karal, tarımsal ürünlerin tarladan sofraya ulaşana kadar geçtiği aşamalarda oluşan maliyetlerin ve fiyat farklılıklarının incelenmesini istedi.
13 SORULUK ÖNERGEYLE TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA HESAP SORDU
Hasan Karal, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunduğu yazılı soru önergesinde, tarımsal alım fiyatlarının belirlenmesinden ithalat politikalarına, üreticinin gelirinden gıda güvenliğine kadar birçok önemli başlığı gündeme getirdi.
Karal, Bakanlıktan özellikle üreticinin gerçek maliyetlerinin hangi yöntemle hesaplandığını, açıklanan fiyatların hangi ekonomik verilere dayandığını ve çiftçinin üretimde kalmasını sağlayacak kalıcı bir sistem bulunup bulunmadığını açıklamasını istedi.
Milletvekilinin Bakan Yumaklı'ya yönelttiği 13 soru şöyle:
1\. Çiftçinin gerçek üretim maliyeti nasıl hesaplanıyor?
Bakanlığınız, TMO ve diğer kamu kurumları tarafından açıklanan alım fiyatları belirlenirken çiftçinin gerçek üretim maliyeti hangi yöntemle hesaplanmaktadır? Mazot, gübre, tohum, ilaç, elektrik, sulama, işçilik, kira ve finansman giderlerinin tamamı bu hesaba dahil edilmekte midir?
2\. Girdi maliyetleri ile alım fiyatları arasındaki farkın gerekçesi nedir?
Tarımsal girdilerde yaşanan artışlarla ürünlere verilen fiyat artışları arasındaki belirgin farkın gerekçesi nedir? Çiftçinin maliyeti hızla yükselirken ürün fiyatının aynı oranda artırılmaması hangi ekonomik hesaba dayanmaktadır?
3\. Çiftçinin kazancını güvence altına alan bir refah payı bulunuyor mu?
Bakanlığınızın, çiftçinin yalnızca maliyetini karşılamasını değil, ailesinin geçimini sağlayıp ertesi yıl yeniden üretim yapabilmesini esas alan bir “üretici kârı” veya “refah payı” hesabı bulunmakta mıdır? Varsa bu oran nedir?
4\. Maliyeti karşılamayan fiyatlarla çiftçinin üretimde kalması nasıl sağlanacak?
Bakanlığınızın hesapladığı üretim maliyetinin altında veya hemen üzerinde açıklanan bir alım fiyatının üreticiyi nasıl koruduğu düşünülmektedir? Zarar eden çiftçinin üretimde kalması nasıl beklenmektedir?
5\. Alım fiyatları tüccar ve aracılar lehine sonuç doğuruyor mu?
TMO'nun temel görevlerinden biri üreticiyi piyasa şartları karşısında korumak olduğuna göre, açıklanan fiyatların üreticiden ziyade tüccar, sanayici veya aracıların lehine sonuç doğurmadığını gösteren herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır?
6\. Üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkından kim kazanç sağlıyor?
Çiftçi bütün üretim riskini ve maliyetini üstlenirken ürününü düşük fiyattan satmak zorunda kalmakta; aynı ürün tüketiciye çok daha yüksek fiyatlarla ulaşmaktadır. Üretici ile tüketici arasındaki bu büyük fiyat farkı kimlerin kazancına dönüşmektedir? Bakanlığınız bu fiyat makasını azaltmak için 2026 yılında hangi somut adımları atmıştır?
7\. Son 10 yılda üretimden vazgeçen çiftçi sayısı kaç?
Son on yılda tütün, buğday, arpa, mısır, ayçiçeği, üzüm, fındık, çay ve şeker pancarı üretiminden vazgeçen veya Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydını sonlandıran üretici sayısı kaçtır? Bu ürünlerin ekim alanlarında ne kadar azalma yaşanmıştır?
8\. Yerli üretici yerine ithalat tercih ediliyor mu?
Kendi çiftçisine üretim maliyetini karşılayacak fiyatı vermek yerine aynı veya benzer tarım ürünlerinin ithalat yoluyla temin edilmesinin ülke ekonomisi açısından daha doğru olduğuna ilişkin Bakanlığınızın bir hesabı veya politika tercihi bulunmakta mıdır?
9\. İthalat Türkiye'nin tarımda dışa bağımlılığını artırıyor mu?
Yerli üreticinin ürünü maliyet baskısıyla değersizleşirken ithalata kaynak aktarılmasının Türkiye'yi orta ve uzun vadede tarımda daha fazla dışa bağımlı hâle getireceği değerlendirilmekte midir?
10\. Maliyet artı üretici kârı esasına dayalı fiyatlandırma sistemi kurulacak mı?
Tarımsal ürünlerde alım fiyatlarının, gerçek üretim maliyetinin üzerine makul bir üretici kârı eklenerek belirlenmesini güvence altına alacak kalıcı ve şeffaf bir fiyatlandırma sistemi kurulması düşünülmekte midir?
11\. Çiftçiye ekim öncesinde taban fiyat veya gelir garantisi verilecek mi?
Çiftçinin ekim yaptıktan aylar sonra hangi fiyata ürün satacağını öğrenmesi yerine, üretim kararını verirken önünü görebilmesi amacıyla ekim öncesinde taban fiyat veya gelir garantisi açıklanmasına yönelik bir çalışma var mıdır?
12\. Çiftçinin toprağından uzaklaşması nasıl önlenecek?
Bakanlığınız, çiftçinin maliyetini dahi karşılayamadığı bir fiyat politikasının sürdürülebilir olduğunu düşünmekte midir? Üreticinin her yıl biraz daha toprağından uzaklaştığı bir sistemin sonunda Türkiye'nin tarımsal üretimini ve gıda güvenliğini nasıl korumayı planlamaktadır?
13\. Çiftçinin zarar etmesi ve borçlanması nasıl açıklanıyor?
Mevcut alım fiyatı politikalarının amacı üreticiyi üretimde tutmak ise, çiftçinin neden her hasat döneminde zarar ettiğini, borçlandığını ve üretimden çekildiğini Bakanlığınız nasıl izah etmektedir?
TARIMDA KALICI ÇÖZÜM İÇİN ŞEFFAF FİYATLANDIRMA TALEBİ
Milletvekili Hasan Karal'ın TBMM'ye taşıdığı soru önergesinde öne çıkan temel taleplerden biri, tarımsal ürünlerin alım fiyatlarının belirlenmesinde gerçek üretim maliyetlerinin esas alınması oldu.
Çiftçinin ekim yapmadan önce ürününü hangi koşullarda ve hangi fiyat seviyesinde satabileceğini bilmesinin önemine dikkat çeken Karal, üreticinin aylar süren emeğinin ardından belirsizlikle karşı karşıya kalmaması gerektiğini ortaya koydu.
Özellikle mazot, gübre, tohum, ilaç, sulama ve işçilik gibi giderlerin her üretim döneminde yeniden hesaplanması, fiyat belirleme sürecinin şeffaf yürütülmesi ve üreticiye makul bir kazanç bırakılması, önergedeki temel tartışma başlıkları arasında yer aldı.
Karal'ın soruları arasında ithalat politikalarının yerli üretime etkisi de önemli bir yer tuttu. Yerli üreticinin maliyet baskısı altında üretimden çekilmesi ve aynı ürünlerin ithalat yoluyla karşılanması ihtimalinin Türkiye'nin tarımsal bağımsızlığı açısından değerlendirilmesini istedi.
GÖZLER TARIM VE ORMAN BAKANLIĞININ VERECEĞİ YANITLARDA
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal'ın verdiği 13 soruluk önerge, tarımsal üretimde maliyet, alım fiyatı, üretici kazancı, ithalat ve tüketici fiyatları arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıdı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın önergeye vereceği yanıtlar, alım fiyatlarının hangi kriterlere göre belirlendiği, üreticinin gerçek maliyetlerinin nasıl hesaplandığı ve çiftçinin üretimde kalmasını sağlayacak hangi politikaların uygulandığı konusunda açıklık sağlayacak.
Özellikle son yıllarda üretim maliyetlerinin yükselmesinden yakınan çiftçiler açısından fiyatlandırma politikalarının nasıl şekilleneceği merak konusu.
Karal'ın Meclis gündemine taşıdığı bu sorular, yalnızca tarım üreticilerinin değil, gıda fiyatları nedeniyle bütçesi zorlanan milyonlarca tüketicinin de yakından ilgilendiği bir konuyu ortaya koyuyor.
Çünkü tarımda üreticinin kazanamadığı, tüketicinin ise uygun fiyatla gıdaya ulaşamadığı bir ekonomik tablonun sürdürülebilirliği tartışılıyor. Üreticinin emeğinin karşılığını alabildiği, tüketicinin makul fiyatlarla gıdaya ulaşabildiği ve yerli üretimin güçlendiği bir sistemin nasıl oluşturulacağı ise önümüzdeki dönemin önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek.
HABERİN ÖZÜ: Hasan Karal, 13 soruluk önergesiyle hükümetten tarımsal alım fiyatlarının hesabını, çiftçinin gerçek üretim maliyetlerinin nasıl karşılandığını ve üreticinin geleceğini güvence altına alacak politikaların neler olduğunu açıklamasını istedi. Gözler şimdi Tarım ve Orman Bakanlığının vereceği yanıtlara çevrildi.
Kategori: Siyaset, Ekonomi, Tarım
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.