HABERMAX. Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte çocukların yanı sıra ebeveynlerin de kaygıları gündeme geliyor. Okul öncesinden ergenliğe, oradan lise yıllarına kadar her yaş grubunda çocukların ihtiyaçlarının farklılaştığına dikkat çeken Psikolog Tuğba Asmazoğlu, ebeveynlere önemli uyarılarda bulundu. Asmazoğlu, “Çocuğumun neye ihtiyacı var?” sorusunun her yaş döneminde ebeveynlerin kendilerine sorması gereken en önemli soru olduğunu belirtti.

gorsel

Yeni eğitim-öğretim yılıyla birlikte çocuklar için yeni bir dönem başlarken, ebeveynler açısından da farklı sorumluluklar ve kaygılar ortaya çıkıyor.

Yeni sınıf, yeni öğretmen, arkadaşlık ilişkileri, artan sorumluluklar ve akademik beklentiler; çocukların yaşına ve gelişim dönemine göre farklı tepkiler vermesine neden olabiliyor.

Paul Ekman Group’tan Duygusal Zeka, Duygusal Yetkinlikler ve Beceriler ile Doğruluk ve Güvenilirliğin Tespiti eğitimleri alan ve Türkiye’de bu eğitimleri verebilen ikinci kişi olarak PEG tarafından akredite edilen Psikolog Tuğba Asmazoğlu, okul döneminde ebeveynlerin çocuklarının duygusal ihtiyaçlarını doğru okuyabilmesinin önemine dikkat çekti.

“ÇOCUĞUMUN NEYE İHTİYACI VAR?” SORUSU ÇOK ÖNEMLİ

Her çocuğun farklı olduğunu vurgulayan Asmazoğlu, çocukların yaşı, gelişimsel dönemi ve bireysel özellikleri değiştikçe okuldan ve ebeveynlerinden beklentilerinin de değişebildiğini söyledi.

Asmazoğlu'na göre ebeveynlerin her dönemde kendilerine sorması gereken temel soru ise şu:

“Çocuğumun ihtiyacı ne? Çocuğum şu anda gelişimsel olarak neye ihtiyaç duyuyor?”

Bu sorunun yanıtının, ebeveynlerin çocuklarıyla kuracağı iletişimden koyacağı sınırlara kadar pek çok konuda yol gösterici olabileceği belirtiliyor.

HER YAŞTA DEĞİŞMEYEN TEMEL İHTİYAÇ: KOŞULSUZ SEVGİ

Çocuğun okul hayatındaki en önemli desteklerinden birinin ebeveyninin onun gelişimsel ihtiyaçlarını fark edebilmesi olduğunu belirten Asmazoğlu, bu ihtiyacın yaşa göre farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Okul öncesi dönemde çocuk için güven, okul çıkışında ebeveynini söz verilen saatte karşısında bulabilmek anlamına gelebilir.

İlkokul döneminde ise çocuğa, “Bunu kendin de yapabilirsin, ihtiyaç duyduğunda yanındayım” mesajının verilmesi önem kazanıyor.

Ergenlik döneminde ise ebeveynin yaklaşımı, “Sana alan tanıyorum, sınırlarımız var ve zorlandığında bana gelebilirsin” şeklinde değişebiliyor.

Asmazoğlu, okul başlangıcının ebeveyn-çocuk ilişkisindeki bu değişimi fark etmek için önemli bir fırsat olduğunu belirtti.

Çocuklara verilebilecek en değerli şeyin kusursuz bir okul yılı beklentisi olmadığını vurgulayan Asmazoğlu, çocukların hata yapabilecekleri, zorlanabilecekleri ancak buna rağmen sevildiklerini ve değerli olduklarını hissedebilecekleri güvenli bir ilişki ortamına ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

OKUL ÖNCESİNDE AYRILIK KAYGISINA DİKKAT

Okul öncesi dönemde çocuklarda ayrılıkla ilgili kaygıların görülebileceğini belirten Asmazoğlu, bu durumun farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini söyledi.

Okula gitmek istememe, okula bırakılırken ağlama, öfkeli tavırlar veya fiziksel şikayetler bu kaygının belirtileri arasında görülebiliyor.

Bu dönemde ebeveynin çocuğun duygusunu yok saymaması ve küçümsememesi gerektiğini belirten Asmazoğlu, çocuğun yaşadığı duygunun adlandırılmasının önemli olduğunu vurguladı.

Ancak duyguyu kabul etmenin sınırların ortadan kaldırılması anlamına gelmediğine de dikkat çekildi.

Uzmanın önerdiği yaklaşım; duyguyu anlamak, çocuğa eşlik etmek, ancak aynı zamanda net ve tutarlı davranmak.

İLKOKULDA “GÜVENİLİR YETİŞKİN” OLMAK ÖNEMLİ

Okul öncesinden ilkokula geçiş ve ilkokul içerisinde sınıf değişiklikleri de çocuklar açısından önemli geçiş dönemleri arasında yer alıyor.

Oyun oynamayı hâlâ çok seven çocuk, yeni okul düzeniyle birlikte artan sorumluluklara ve değişen beklentilere uyum sağlamakta zorlanabiliyor.

Bu dönemde ebeveynlerin “güvenilir yetişkin” rolünü koruması gerektiğini belirten Asmazoğlu, çocuğun ihtiyaçlarına eşlik eden ve gerektiğinde destek olan bir yaklaşımın önemine dikkat çekti.

Çocuğun değişen sorumluluklarında yanında olunduğunu bilmesi, hem kendisine hem de ebeveynine duyduğu güvenin gelişmesine katkı sağlıyor.

ERGENLİKTE ÇOCUK UZAKLAŞMIYOR, BAĞ YENİDEN KURULUYOR

Ortaokul yıllarıyla birlikte çocukluk döneminden ergenliğe geçişin belirginleşmeye başladığını ifade eden Asmazoğlu, bu dönemde ebeveynlerin çocuklarının davranışlarını doğru yorumlamasının önem taşıdığını söyledi.

Ergenlik döneminde arkadaşlık ilişkilerinin önemi artarken gençler ebeveynlerinden daha fazla mahremiyet ve bağımsızlık talep edebiliyor.

Bu durumun ebeveyn tarafından “çocuğum benden uzaklaşıyor” şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirten Asmazoğlu, bunun gelişimin doğal bir parçası olan kimlik arayışı olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.

“KOPTUĞUNU SANDIĞINIZ BAĞ ASLINDA YENİDEN KURULUYOR”

Ergenlik dönemindeki değişime dikkat çeken Asmazoğlu, ebeveyn-çocuk ilişkisindeki dönüşümün güven bağının tamamen kopması anlamına gelmediğini belirtti.

Bu dönemde güven; karşılıklı sınırların, sorumlulukların ve beklentilerin açık olmasıyla güçleniyor.

Ebeveynin çocuğun yaşına uygun bir özgürlük ve özerklik alanı tanıması da bu sürecin önemli parçalarından biri.

Çocuk büyüdükçe ebeveynin rolünün de değişmesi gerekiyor. Ebeveynin sürekli kontrol eden veya her problemi çocuğun yerine çözen kişi olmak yerine rehber rolünü üstlenmesi önem taşıyor.

LİSE DÖNEMİNDE “GELECEK” KAYGISI ÖNE ÇIKIYOR

Lise yıllarında ise akademik başarı ve gelecek kaygısı ailelerin gündeminde daha fazla yer almaya başlıyor.

Üniversite sınavı, bölüm seçimi, meslek tercihi ve arkadaşlık ilişkileri gençlerin üzerinde önemli bir baskı oluşturabiliyor.

Bu dönemde ebeveynlerin de kaygılarının arttığını belirten Asmazoğlu, “Ders çalışacak mı?”, “Sınava yeterince hazırlanacak mı?” ve “Geleceği ne olacak?” gibi soruların aile içerisinde daha sık gündeme gelebildiğini ifade etti.

Ancak akademik başarının sürekli takip edilmesi ve aile içindeki ilişkinin merkezine yerleşmesi, ebeveyn-çocuk ilişkisinin sağlıklı zemininden uzaklaşmasına neden olabiliyor.

Gençlerin yalnızca başarılı olduklarında değerli olduklarını hissetmemeleri gerektiğini belirten Asmazoğlu, başarının önemsenmesi kadar başarısızlık veya zorlanma durumunda da çocuğun yanında olunmasının önemli olduğunu vurguladı.

OKUL BAŞLAMADAN ÖNCE EBEVEYNLERE 8 ÖNEMLİ ÖDEV

Psikolog Tuğba Asmazoğlu, okul başlamadan yaklaşık 1 hafta veya 10 gün önce ailelerin yeni düzene hazırlanmaya başlamasının faydalı olacağını belirterek ebeveynlere 8 önemli öneride bulundu.

1. Önce kendi duygularınızın farkına varın

Çocuğun kaygısına eşlik edebilmek için ebeveynin öncelikle kendi endişe ve korkularını fark etmesi gerekiyor. Gerektiğinde ebeveynin de bu konuda destek alması önem taşıyor.

2. Yaşa uygun yaklaşımı belirleyin

Birinci sınıfa başlayan bir çocuğun ihtiyacı ile lise öğrencisinin ihtiyacının aynı olmadığı unutulmamalı. Çocuğun gelişim dönemine uygun yaklaşım belirlenmeli ve gerektiğinde okul uzmanlarından destek alınmalı.

3. Çocuğun duygusunu adlandırın

Çocuğun duygusu küçümsenmemeli. “Bunda korkacak ne var?” demek yerine “Bunun seni endişelendirdiğini fark ediyorum” gibi ifadeler kullanılması çocuğun anlaşıldığını hissetmesini sağlayabilir.

4. Güven duygusunu güçlendirin

Güven, sorumluluk ve yaşa uygun özgürlük alanlarıyla birlikte gelişiyor. Çocuğun yaşına uygun sorumlulukları üstlenmesine fırsat tanınmalı.

5. Kuralları açık ve tutarlı uygulayın

Aile içerisindeki kurallar açıkça belirlenmeli ve uygulamada tutarlı olunmalı. Özellikle ergenlik döneminde sınırlar ortadan kaldırılmamalı; sınırların gerekçeleri çocukla konuşulmalı.

6. Sorunları çocuğun yerine çözmeyin

“Ben hallederim” demek yerine çocuğa “Sence bunu nasıl çözebiliriz?” diye sorulması, problem çözme becerisinin gelişmesine katkı sağlayabilir.

7. Başarıyı ilişkinin önüne koymayın

Çocuklar ve gençler yalnızca başarılı olduklarında değil, başarısız olduklarında ve zorlandıklarında da ebeveynlerinin yanlarında olduğunu bilmeye ihtiyaç duyuyor.

8. Koşulsuz sevgi bağını koruyun

Çocuk büyüdükçe ebeveynin rolü değişse de koşulsuz sevgi ve güvene dayalı ilişkinin önemi ortadan kalkmıyor.

ÇOCUK BÜYÜDÜKÇE İHTİYAÇLAR DEĞİŞİYOR, SEVGİ DEĞİŞMİYOR

Uzmanlara göre okul döneminde ebeveynliğin temel hedefi, çocuğun her sorununu onun yerine çözmek değil; yaşına ve gelişim düzeyine uygun şekilde kendi sorunlarını çözebilmesi için yanında olmak.

Okul öncesinde güven veren, ilkokulda destekleyen, ergenlikte alan tanıyan ve lise döneminde rehberlik eden ebeveyn yaklaşımı, çocukla kurulan ilişkinin sağlıklı biçimde dönüşmesine yardımcı oluyor.

Çocuk büyüdükçe kurallar, sorumluluklar ve özgürlük alanları değişse de değişmeyen temel ihtiyaç ise koşulsuz sevgi, güven ve anlaşılma duygusu olarak öne çıkıyor.