HABERMAX. Samsun’un Tekkeköy ilçesinde faaliyet gösteren Eti Bakır tesisinden Karadeniz’e fosfojips atığı deşarjı yapılacağı iddiası bölgede büyük tartışma yarattı. Samsun İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği Başkanı Cemal Malkoç, planlanan projenin hayata geçirilmesi durumunda deniz ekosistemi, balıkçılık faaliyetleri ve su ürünleri yetiştiriciliğinin ciddi risklerle karşı karşıya kalabileceğini ileri sürdü. Malkoç, 25 yıllık süreçte denize toplam 300 milyon ton atık karışımı gönderilebileceğini iddia ederek yetkililere çağrıda bulundu.

Karadeniz’in geleceğini yakından ilgilendiren tartışmanın merkezinde, Cengiz İnşaat bünyesindeki Eti Bakır tesislerinde üretim sonrasında ortaya çıkan fosfojips atıklarının yaklaşık 19 kilometrelik boru hattıyla denize ulaştırılması planı bulunuyor.
Balıkçılar, projenin çevresel etkilerinin yeterince açıklığa kavuşturulmadan hayata geçirilmemesi gerektiğini savunuyor.
25 YILDA 300 MİLYON TONLUK DEŞARJ İDDİASI
Samsun İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği Başkanı Cemal Malkoç'un açıklamasında en dikkat çekici başlık, denize bırakılması öngörülen atık miktarı oldu.
Malkoç, tesisin yıllık yaklaşık 2 milyon ton fosfojips atığı oluşturmasının öngörüldüğünü, bu atıkların deniz suyuyla karıştırılarak deşarj edilmesi halinde yıllık toplam miktarın yaklaşık 12 milyon tona ulaşabileceğini ileri sürdü.
Projenin 25 yıllık süresi sonunda toplam miktarın 300 milyon tonu bulabileceğini belirten Malkoç, bunun yaklaşık 50 milyon tonunun fosfojips, 250 milyon tonunun ise su karışımından oluşacağını iddia etti.
Malkoç, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “25 yılın sonunda 300 milyon tonluk bir kirliliği denize basacaklar. Bunun 50 milyon tonu çamur halinde fosfojips, 250 milyon tonu da su karışımı. Bu kadar büyük bir miktarın denizde ne kadar alanı etkileyeceğini kimse bilemez” ifadelerini kullandı.
KARADENİZ'E 19 KİLOMETRELİK BORU HATTI İDDİASI
Projenin teknik ayrıntılarına ilişkin açıklamalarda bulunan Malkoç, tesisin denize ulaşan bölümünden itibaren yaklaşık 18 kilometre 750 metre uzunluğunda ilave boru hattı döşenmesinin planlandığını öne sürdü.
Toplam uzunluğun yaklaşık 19 kilometre olacağını belirten Malkoç, atıkların denizin 150-200 metre derinliklerinden itibaren başlayan oksijensiz, hidrojen sülfür içeren anoksik tabakaya bırakılmasının planlandığını iddia etti.
Atıkların karıştırılması için kullanılacak suyun denizin canlı yaşamının yoğun olduğu üst tabakasından alınacağını savunan Malkoç, bu yöntemin bağımsız bilim insanları tarafından incelenmesi gerektiğini söyledi.
“MEVCUT ATIK DEPOLAMA ALANI HENÜZ DOLMADI”
Cemal Malkoç, tesisin mevcut atık depolama alanlarının durumuna da dikkat çekti.
Tesisin toplam 2 milyon 725 bin 646 metrekarelik alan üzerinde kurulu olduğunu, bunun 190 bin 800 metrekarelik bölümünün atık depolama alanı olarak ayrıldığını belirten Malkoç, mevcut alanın henüz onda birinin bile dolmadığını ileri sürdü.
Yaklaşık 1 milyon metrekarelik rezerv alan bulunduğunu da iddia eden Malkoç, üretim atıklarının karada depolanması mümkünken denize deşarj seçeneğinin neden gündeme getirildiğinin açıklanmasını istedi.
Malkoç, tesisin kuruluş ve ruhsat sürecinde 10 yıllık atık depolama ihtiyacını karşılayacak alanın gösterildiğini öne sürerek projenin gerekçesine ilişkin kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.
FOSFOJİPSİN İÇERİĞİ VE DENİZ EKOSİSTEMİ ENDİŞESİ
Fosfojips atıklarının içeriğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Malkoç, bu malzemenin kalsiyum sülfat dihidratın yanı sıra silika, florür, fosfor, demir ve alüminyum gibi bileşenler içerebildiğini belirtti.
Ayrıca eser miktarda uranyum, toryum, radyum, radon ve polonyum gibi doğal radyoaktif maddelerin bulunabileceğine dikkat çekti.
Bu maddelerin deniz ortamına karışmasının olası sonuçlarının ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiğini ifade eden Malkoç, fosfor ve azot yükündeki artışın aşırı yosunlaşma, su renginde değişim ve oksijen dengesinin bozulması gibi sonuçlar doğurabileceğini savundu.
Bu gelişmelerin deniz canlılarının yaşam alanlarını olumsuz etkileyebileceğini ve balık ölümleri riskini artırabileceğini dile getirdi.
BALIKÇILARIN AVLAK SAHALARI TEHLİKEDE Mİ?
Projenin bölgedeki balıkçılık faaliyetleri açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğini belirten Malkoç, deşarj noktasının yakın çevresinde ekonomik değeri yüksek balık türlerinin avlandığı alanlar bulunduğunu söyledi.
Barbun, mezgit, kalkan, tirsi, istavrit ve hamsi avlanan sahaların etkilenebileceğini öne süren Malkoç, deniz akıntılarıyla taşınabilecek atıkların balıkçılık alanlarında risk oluşturabileceğini ifade etti.
Boru hattında meydana gelebilecek hasar ve olası sızıntı ihtimalinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Malkoç, hattın geçeceği bölgelerin balıkçılığa kapatılabileceği yönünde endişeleri olduğunu kaydetti.
“TÜRKİYE BALIKÇILIĞININ YÜZDE 70'İ KARADENİZ'DEN”
Karadeniz'in Türkiye balıkçılığı açısından stratejik önemine dikkat çeken Malkoç, Türkiye'de avlanan ve üretilen balığın yaklaşık yüzde 70'inin Karadeniz'den karşılandığını ileri sürdü.
Türkiye genelinde yaklaşık 1 milyon tonluk balık üretimi ve avcılığı üzerinden değerlendirme yapan Malkoç, bunun yaklaşık 700 bin tonunun Karadeniz'den elde edildiğini belirtti.
Samsun-Sinop hattındaki su ürünleri yetiştiriciliğinin de önemli bir ekonomik büyüklüğe sahip olduğunu ifade eden Malkoç, somon, levrek, çipura ve kara midye üretiminde 250 bin tonluk hedef bulunduğunu söyledi.
Olası bir kirliliğin yalnızca balıkçılığı değil, yetiştiricilik tesislerini ve ihracat pazarlarını da etkileyebileceğini savunan Malkoç, ürünlerde ağır metal tespit edilmesinin dış ticaret açısından ciddi sorunlara yol açabileceğini dile getirdi.
ÇED SÜRECİ VE DENETİMLERLE İLGİLİ SORULAR
Malkoç, projenin izin ve denetim süreçlerine ilişkin de çeşitli iddialarda bulundu.
Tekkeköy Belediyesinin tesiste denetimler gerçekleştirdiğini, sonraki süreçte denetim yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına geçtiğini öne süren Malkoç, su kirliliği yönetmeliğindeki değişikliklerin de projeyle bağlantılı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Karadeniz'e kıyısı bulunan ülkeler arasında 1993 yılında imzalanan Bükreş Sözleşmesi'ni hatırlatan Malkoç, deniz kirliliğinin yalnızca bölgesel değil, uluslararası boyutuyla da ele alınması gerektiğini belirtti.
“BORULAR FABRİKADA ÜRETİLMEYE BAŞLANDI” İDDİASI
Projenin mevcut durumuna ilişkin açıklamalarda da bulunan Malkoç, boruların fabrika içerisinde üretilmeye başlandığını ve sayılarının giderek arttığını gördüklerini söyledi.
Ankara'da gerçekleştirilen son ÇED toplantısının ardından bazı eksikliklerin giderilmesi için yaklaşık 10 günlük ek süre verildiğini duyduklarını belirten Malkoç, ancak söz konusu eksikliklerin neler olduğuna ilişkin kendilerine yeterli bilgi ulaşmadığını ifade etti.
“KARADENİZ'İN GELECEĞİ İÇİN MÜCADELE EDECEĞİZ”
36 yıldır balıkçılık yaptığını belirten Cemal Malkoç, projeye karşı çıkışlarının yalnızca ekonomik kaygılardan kaynaklanmadığını söyledi.
Karadeniz'deki canlı yaşamının, balıkçılığın, turizmin ve gelecek nesillerin geçim kaynaklarının korunması gerektiğini vurgulayan Malkoç, projenin çevresel etkileri bütün yönleriyle ortaya konulmadan ilerlenmesine karşı olduklarını ifade etti.
GÖZLER YETKİLİ KURUMLARIN AÇIKLAMALARINDA
Samsun Tekkeköy'deki Eti Bakır tesisinden Karadeniz'e fosfojips atığı deşarjı yapılacağı yönündeki iddialar, çevre ve balıkçılık açısından önemli bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Projenin gerçek kapsamı, yıllık deşarj miktarı, atıkların kimyasal ve radyolojik özellikleri, boru hattının güzergâhı ve deniz ekosistemine olası etkileri konusunda bilimsel verilerin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
Özellikle ÇED sürecinin hangi aşamada olduğu, ilgili kurumların projeye ilişkin değerlendirmeleri ve bağımsız bilimsel incelemelerin sonuçları önem taşıyor.
Karadeniz'in korunması konusunda yükselen bu itirazların ardından gözler Eti Bakır yetkililerinin ve ilgili kamu kurumlarının yapacağı açıklamalara çevrildi.



Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.