Kadınlarda Kalp Hastalıklarına Dikkat: Belirtiler Erkeklerden Farklı Olabiliyor

HABERMAX. Kadın kalbinin temel yapısı erkek kalbiyle benzerlik gösterse de kalbin boyutu, damarların yapısı ve hormonal değişimlere verdiği yanıt açısından önemli farklılıklar bulunuyor. Uzmanlar, özellikle menopoz sonrası dönemde kalp-damar hastalıkları açısından riskin arttığına dikkat çekiyor.

Kalp ve damar hastalıkları dünya genelinde en önemli ölüm nedenleri arasında yer alırken, kadınlarda kalp krizi sonrasında ölüm riskinin erkeklere kıyasla daha yüksek olabildiği belirtiliyor.

Memorial Şişli Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Hatice Bütül Erer, kadınlarda kalp hastalıkları ve tedavi yöntemleri konusunda önemli bilgiler verdi.

Kadınlarda kalp hastalığı riski yaşla birlikte artıyor

Kadınlarda östrojen hormonunun kalp ve damar sistemi üzerinde koruyucu etkisi bulunuyor. Ancak menopozla birlikte bu koruyucu etkinin azalması, kardiyovasküler hastalık riskinin yükselmesine neden olabiliyor.

Koroner arter hastalığı erkeklerde daha erken yaşlarda görülürken, kadınlarda çoğunlukla menopoz sonrasında ortaya çıkıyor. Kadınların kalp krizi geçirdiği yaşın erkeklere göre daha ileri olması ve hipertansiyon ile diyabet gibi ek hastalıkların daha sık görülmesi, kalp krizi sonrasında ölüm riskindeki farklılığın nedenleri arasında gösteriliyor.

Kalp krizinin tipi, tedaviye ulaşma süresi, yaş ve eşlik eden hastalıklar da hastalığın seyrinde belirleyici rol oynuyor.

2011-2022 yılları arasındaki verileri inceleyen ve 2026 yılında yayımlanan bir çalışmada, ilk ani kalp krizi sonrasında hastane içi ölüm oranının 18-54 yaş grubundaki kadınlarda yüzde 3,1, erkeklerde ise yüzde 2,6 olduğu bildirildi.

Duygusal stres kalp krizini tetikleyebilir

Kadınlarda yalnızca koroner arter hastalığı ve kalp krizi değil; kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, kalp kapak hastalıkları, kalp kası hastalıkları ve koroner mikrovasküler hastalık da görülebiliyor.

Özellikle genç kadınlarda nadir ancak önemli bir kalp-damar problemi olan spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) da dikkat edilmesi gereken hastalıklar arasında bulunuyor.

Kalbi besleyen damar duvarında yırtılma meydana gelmesiyle ortaya çıkabilen SCAD; gebelik, emzirme dönemi ve yoğun fiziksel veya duygusal stres gibi durumlarla ilişkili olarak kalp krizine yol açabiliyor.

Kalp krizi her zaman göğüs ağrısıyla ortaya çıkmıyor

Kadınlarda kalp damarlarındaki tıkanıklığın belirtileri, erkeklerde sık görülen klasik göğsün ortasındaki baskı tarzı ağrıdan farklı olabiliyor.

Göğüs ağrısının yeri ve niteliği değişebileceği gibi yanma şeklinde ağrı da görülebiliyor. Bunun yanında;

• Nefes darlığı,

• Alışılmadık ve açıklanamayan yorgunluk,

• Bulantı ve kusma,

• Sırt veya çene ağrısı,

• Baş dönmesi,

• Soğuk terleme,

• Mide rahatsızlığı

gibi belirtiler de kalp hastalığının habercisi olabiliyor.

Bu nedenle özellikle yeni başlayan veya tekrarlayan şikâyetlerin yalnızca stres, yorgunluk ya da mide problemi olarak değerlendirilerek geçiştirilmemesi önem taşıyor.

Menopoz sonrası başlayan şikâyetler ihmal edilmemeli

Efor sırasında tekrarlayan göğüs baskısı veya ağrısı, daha önce bulunmayan nefes darlığı, açıklanamayan çarpıntılar, bayılma veya bayılacak gibi olma, efor kapasitesinde belirgin düşüş ve sürekli tekrarlayan olağandışı yorgunluk gibi durumlarda kardiyoloji değerlendirmesi öneriliyor.

Yüksek tansiyon veya kolesterol, diyabet, obezite, sigara kullanımı ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunan kadınların da kardiyovasküler risk açısından değerlendirilmesi gerekiyor.

Özellikle menopoz sonrasında yeni başlayan kalp-damar şikâyetlerinin ihmal edilmemesi gerektiği belirtiliyor.

40’lı yaşlardan itibaren tansiyon, LDL ve non-HDL kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, obezite, fiziksel aktivite düzeyi ve aile öyküsünün birlikte değerlendirilmesi, kişisel kardiyovasküler riskin belirlenmesine yardımcı oluyor.

Gebelik komplikasyonları gelecekteki kalp riskinin habercisi olabilir

Kadınlara özgü bazı gebelik komplikasyonlarının ilerleyen yıllardaki kalp-damar hastalığı riski açısından da önem taşıdığı belirtiliyor.

Preeklampsi, gebelik hipertansiyonu, gebelikte ortaya çıkan diyabet ve erken doğum öyküsü bulunan kadınların ilerleyen yaşamlarında kardiyovasküler hastalıklar açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerekiyor.

Menopoz döneminde kardiyovasküler risk faktörlerinde meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle risk değerlendirmesinin düzenli olarak güncellenmesi de önem taşıyor.

“Kırık kalp sendromu” kadınlarda daha sık görülüyor

Kadınlarda daha sık görülen önemli kalp sorunlarından biri de halk arasında “Kırık Kalp Sendromu” olarak bilinen Takotsubo sendromu.

Yoğun duygusal veya fiziksel stres sonrasında kalbin özellikle sol karıncığında geçici kasılma bozukluğu gelişmesiyle ortaya çıkan bu durum, özellikle menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülüyor.

Sevilen birinin kaybı, ciddi korku veya üzüntü, boşanma gibi yoğun duygusal streslerin yanı sıra ameliyat, ağır enfeksiyon, travma ve bazı nörolojik hastalıklar da sendromu tetikleyebiliyor.

Göğüs ağrısı veya baskı, nefes darlığı, çarpıntı, terleme, bulantı ve nadiren bayılma gibi belirtilerle ortaya çıkabilen kırık kalp sendromu, başlangıçta kalp krizinden ayırt edilemeyebiliyor.

Koroner anjiyografide kalp damarlarının açık olduğunun görülmesi tanı sürecinde önemli bir bulgu oluştururken, tedavi hastanın klinik durumuna göre planlanıyor. Çoğu hastada kalp fonksiyonlarının haftalar içerisinde belirgin şekilde düzeldiği belirtiliyor.

Ancak kırık kalp sendromunun tamamen masum bir tablo olmadığına dikkat çekiliyor. Akut dönemde kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi ciddi komplikasyonlar gelişebiliyor ve nadiren ölümcül sonuçlar ortaya çıkabiliyor.

Kadınlarda kalp sağlığı için riskler düzenli değerlendirilmeli

Uzmanlara göre kadınlarda kalp hastalıklarının belirtileri erkeklerden farklı seyredebildiği için olağandışı şikâyetlerin dikkate alınması büyük önem taşıyor.

Yaş, menopoz dönemi, gebelik öyküsü, tansiyon, kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, obezite, fiziksel aktivite düzeyi ve ailede kalp hastalığı öyküsü gibi faktörlerin düzenli olarak değerlendirilmesi, kalp-damar hastalıklarının erken fark edilmesine ve riskin azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.